Bij grote onderwijsvraagstukken zoeken we vaak naar een nieuwe aanpak, programma of interventie. Maar duurzame onderwijsverbetering vraagt om meer: om sterke scholen die professioneel georganiseerd zijn en zelf in staat zijn hun onderwijs te blijven verbeteren. Die boodschap stond centraal tijdens het Onderwijsontbijt 2026 van Onderwijsontwikkeling Nederland.
Dalende leesvaardigheid, basisvaardigheden, kansenongelijkheid en Ai. Het onderwijs staat voor grote vraagstukken. Tegelijkertijd groeit het aantal verwachtingen dat bij scholen en leraren terechtkomt.
Voor Onderwijsontwikkeling Nederland is de vraag daarom niet alleen wat scholen anders moeten doen, maar vooral wat zij nodig hebben om hun onderwijs blijvend te kunnen verbeteren.
Tijdens het jaarlijkse Onderwijsontbijt bracht OON vertegenwoordigers uit onderwijs, onderwijsondersteuning, wetenschap, kennisorganisaties, beleid en politiek bij elkaar om daarover in gesprek te gaan.
‘It’s the organisation, stupid’
Na de opening door directeur bestuurder Eric Bosman nam Klaas van Veen, voorzitter van het College van Bestuur van Flores Onderwijs en hoogleraar Onderwijskunde aan de Rijksuniversiteit Groningen, de aanwezigen mee in zijn visie op onderwijskwaliteit.
“Can education compensate for society?”, vroeg Van Veen de zaal.
Zijn boodschap: wie de kwaliteit van het onderwijs wil verbeteren, moet niet alleen kijken naar individuele leraren, scholen of besturen. Ook de manier waarop het onderwijs is georganiseerd doet ertoe.
Of, zoals hij het samenvatte: “It’s the organisation, stupid.”
Van Veen wees onder meer op het belang van een professionele cultuur waarin leraren gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen, de school als lerende organisatie en onderwijs waarin het begeleiden van het leerproces van ieder kind centraal staat.
Niet ieder probleem vraagt om een nieuwe oplossing
Die boodschap raakt direct aan de visie van Onderwijsontwikkeling Nederland. Nieuwe kennis, beleid of een interventie leidt niet vanzelf tot beter onderwijs. De doorslaggevende stap vindt plaats binnen de school. Daar moet duidelijk worden wat een ontwikkeling betekent voor leerlingen, leraren, het team en de manier waarop het onderwijs is georganiseerd.
Dat vraagt om scholen die zelf kunnen analyseren wat er speelt, onderbouwde keuzes kunnen maken en veranderingen duurzaam kunnen doorvoeren.
Professionele onderwijsondersteuning kan daarbij het verschil maken. Niet door bij ieder vraagstuk een kant en klare oplossing aan te dragen, maar door kennis en onderzoek te duiden, samen met scholen te onderzoeken wat nodig is en de professionele capaciteit binnen de school te versterken.
Niet alleen meedenken, maar waar nodig ook tegendenken.
Geef scholen de kracht om zelf te verbeteren
Daar ligt ook een duidelijke opdracht voor Onderwijsontwikkeling Nederland. Als Vereniging voor onderwijsondersteuning vertegenwoordigen we organisaties die dagelijks met scholen werken aan onderwijsontwikkeling en kwaliteitsverbetering. De kennis en praktijkervaring die daar ontstaat, brengen we samen en verbinden we met ontwikkelingen in wetenschap en beleid.
Die beweging moet twee kanten op gaan. Kennis en beleid moeten hun weg vinden naar de onderwijspraktijk, maar ervaringen uit scholen moeten óók doorklinken bij beleidsmakers, onderzoekers en politiek. OON brengt die werelden bij elkaar en maakt zichtbaar wat scholen nodig hebben om veranderingen daadwerkelijk waar te kunnen maken.
Juist daarom organiseren we het Onderwijsontbijt. Niet alleen om over de grote vraagstukken in het onderwijs te spreken, maar om verschillende perspectieven bij elkaar te brengen en de praktijk een duidelijke plek te geven in het gesprek over onderwijsbeleid.
Want wie de kwaliteit van het onderwijs duurzaam wil verbeteren, kan niet bij ieder nieuw probleem opnieuw iets aan scholen toevoegen. Versterk scholen zodat zij zelf in staat zijn om met nieuwe kennis, maatschappelijke ontwikkelingen en beleid om te gaan.
Onderwijsontwikkeling Nederland bedankt Klaas van Veen en alle aanwezigen voor hun bijdrage aan het Onderwijsontbijt 2026.
